नंदुरबार – हिना गावीत भाजपा - के. सी पडवी कॉंग्रेस
हा कॉंग्रेसचा पारंपरिक मतदारसंघ या मतदारसंघातून कॉंग्रेसच्या प्रचाराची सुरूवात केली जायची. हा मतदारसंघ कॉंग्रेसच्या माणिकराव गावित यांनी ४२ वर्षे राखला होता. मात्र २०१४ च्या लोकसभा निवडणूकीत राष्ट्रवादीच्या हिना गावीत यांनी भाजपात प्रवेश करून ही जागा जिंकली होती. मात्र मोदी लाटेचा प्रभाव असल्याने हिना गावीत यांना विजय मिळाला होता. आता पुन्हा एकदा कॉंग्रेसने आपल्या पारंपरिक मतदारसंघावर दावा केल्याने येथील लढत अत्यंत चुरशीची होणार आहे. नंदुरबार लोकसभा मतदारसंघात जिल्ह्यातील सहा आणि धुळे जिल्ह्यातील दोन तालुक्यांचा समावेश आहे. हे तालुके सातपुडाच्या दुर्गम भागात असून या ठिकाणी अनेक समस्या आहेत. दुर्गम भागात अजूनही रस्ते, दूरसंचार, आरोग्य, शिक्षण, रोजगार, सिंचन, कुपोषण आणि स्थलांतर या मुख्य समस्या आहेत. राष्ट्रवादीचे नेते आणि माजी मंत्री डॉक्टर विजयकुमार गावित यांनी भाजपात प्रवेश केल्यानंतर या ठिकाणी भाजपाचे प्राबल्य वाढले असून काँग्रेस आणि भाजपा काट्याची लढत जिल्ह्यात पाहण्यास मिळते. मात्र या ठिकाणी डॉक्टर गावित परिवारातील गृहकलह पाहण्यास मिळतो. विजयकुमार गावित यांचे दोघे भाऊ माजी आमदार शरद गावित आणि राष्ट्रवादीचे जिल्हाध्यक्ष राजेंद्र गावित राष्ट्रवादीत असल्याने डॉ. गावितांना या ठिकाणी तेही आव्हान निर्माण करताना दिसतात. जिल्ह्यात भाजपाने भरारी घेतली असेल तरी भाजपात सरळसरळ दोन गट आहेत. नवे कार्यकर्ते आणि जुने कार्यकर्ते असे हे गट असल्याने ही गटबाजी संपवून विजय मिळवण्याचे आव्हान हिना गावित यांच्यासमोर असणार आहे.
धुळे – सुभाष भामरे –भाजपा - कुणाल पाटील कॉंग्रेस
हा मतदारसंघ मराठा – पाटील आणि मुस्लिम मतदारांचा असून या मतदारसंघावर कॉंग्रेस राष्ट्रवादीचा असलेला प्रभाव तोडून गेल्या निवडणूकीत सुभाष भामरे यांनी विजय संपादित केला. भामरे यांना केंद्रीय मंत्रीपदी नियुक्ती मिळाल्याने या मतदारसंघात भाजपाचे पारडे सध्या जड आहे. त्यात भामरे यांनी जातीय समिकरणे जुळवून आणल्याने कॉंग्रेसच्या कुणाल पाटील यांना ही लढत जड जाणार आहे. धुळे जिल्ह्यातील शेतीचे प्रश्न, आदिवासी वनजमीनी आणि आरोग्य शिक्षणाच्या समस्या महत्त्वाच्या आहेत. 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत रोजगार, एमआयडीसी, सुल्वाडे जामफल कानोली धरणातील पाणी पुरवढा योजना, मनमाड-इंदूर रेल्वे मार्ग, मालेगावमधील पावर लूम मजुरांचे प्रश्न असे अनेक प्रश्न आहेत. धुळे जिल्हा तसा शेतकरी बहुल असल्याने शेतीसाठी अजूनही आठ तास वीज मिळते, जी पूर्ण वेळ मिळण्याची मागणी आहे. 121 कोटींची भुयारी गटार योजनाही पूर्ण झालेली नाही. याच मुद्द्यांवर पुन्हा निवडणूक लढली गेली असून भामरे यांचे पारडे सध्या वरचढ आहे.
दिंडोरी – भारती पवार – भाजपा, धनराज महाले – राष्ट्रवादी
नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी हा मतदारसंघ कॉंग्रेस आणि जनता दलाचा गड होता. मात्र गेल्या तीन टर्ममध्ये भाजपच्या हरिश्चंद्र चव्हाण यांनी या मतदारसंघातून विजय संपादन केला. चव्हाण यांनी मतदारसंघात विशेष काम केले नाही, त्यामुळे गत निवडणूकीत त्यांना मोदी लाटेचा फायदा झालो होता. यावेळी भाजपाने त्यांचे तिकिट कापून राष्ट्रवादीतून आलेल्या भारती पवार याना उमेदवारी दिली तर राष्ट्रवादीने शिवेसेनेचे माजी आमदार धनंजय महाले यांना गळाला लावून त्यांना उमेदवारी दिली आहे. या मतदारसंघातील यंत्रमाग धारकांच्या समस्या, मुस्लिम समाजाचे प्रश्न, केळी आणि कांदा उत्पादक शेतक-यांच्या समस्या हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. आदिवासी समाजाचे प्राबल्य असणा-या या समाजात आरोग्य, शिक्षण आणि रोजगाराचे प्रश्न मोठ्या प्रमाणात आहेत. भारती पवार यांच्यामागे भाजप शिवसेना आणि राष्ट्रवादीतील काही मंडळी असली तर पक्षनिष्ठा बदलल्यानंतर त्याचा किती फायदा होतो आणि महाले कसा फायदा करून घेतात यावर अवलंबून असल्याने या मतदारसंघातील निवडणूक चुरशीची होणार आहे.
नाशिक – हेमंत गोडसे – शिवसेना, समीर भुजबळ - राष्ट्रवादी
नाशिक लोकसभा मतदारसंघावर शिवसेनेचा वरचष्मा आहे. विद्यमान खसादार हेमंत गोडसे विरूद्ध राष्ट्रवादीचे समीर भुजबळ अशी लढत येथे होते आहे. या मतदारसंघात मराठा,दलित आणि काही प्रमाणात आदिवासी मतदार आहेत. गत निवडणूकीत शिवसेनेच्या गोडसे यांनी मोदी लाटेत विजय मिळवला असला तरी यावेळी मनसेचा प्रभाव असलेल्या नाशिकमध्ये राज ठाकरे यांनी मोदी शहा यांच्याविरोधात घेतलेली भूमिका राष्ट्रवादीच्या उमेदवाराला सहाय्यभूत ठरणारी आहे. त्यातच गोडसे यांच्याबद्दल असलेली नाराजी. नाशिक शहरात अजूनही अनेक समस्या आहेत. सध्या नाशिकमध्ये औद्योगिक क्षेत्राला अवकळा आलेली आहे. अनेक मोठे प्रकल्प शहराबाहेर जात आहेत. महिंद्रा कंपनी, IT सेक्टर अजूनही शहरात प्रकल्प नाही. त्यामुळे तरुणांचा बेरोजगारीचा महत्वाचा प्रश्न उभा आहे. विमानसेवेचा खोळंबा झालेला आहे. नाशिक ते पुणे रेल्वे सेवा सुरू नाही. त्यामुळे पर्यटनाला मोठा फटका बसला आहे. शहरातील आणि ग्रामीण भागातील अनेक विकासकामे बाकी आहेत. त्यामुळे भुजबळ यांनी केलेली विकासकामे यांच्याशी त्यांची तुलना झाल्यास भुजबळांचे पारडे जड होते. त्यामुळे या निवडणूकीत गोडसे यांना नक्कीच भुजबळांशी झुंजावे लागणार आहे.
पालघर – राजेंद्र गावित -भाजपा, बळीराम जाधव – बाविआ
पालघर लोकसभा मतदारसंघावर डाव्या पक्षांचे वर्चस्व होते. हा मतदारसंघ शिवसेनेचे चिंतामण वनगा यांच्याकडे होता. त्यांच्या निधनानंतर कॉंग्रेसच्या राजेद्र गावीत यांनी भाजपात प्रवेश घेऊन ही पोटनिवडणूक जिकली होती. या मतदारसंघातील भाजपाचे मंत्री विष्णु सावरा यांच्या कामाबाबत आदिवसींमध्ये असलेली नाराजी आणि शिवसेनेचे श्रीनिवास वनगा यांना डावलून गावितांना शिवसेनेने उमेदावरी दिल्याने या निवडणूकीत भाजपाला शिवसैनिक किती मदत करतील हा प्रश्न निर्माण झाला आहे. त्यातच बहुजन विकास आघाडीला कॉंग्रेस राष्ट्रावादीची ताकद मिळाल्याने गावितांना ही निवडणूक सोपी जाणार नाही. आदिवासीबहुल या मतदारसंघात शिक्षणाचे, आरोग्याचे, कुपोषणाचे, रोजगाराचे तसेच समृद्धी मार्गात जाणा-या जमीनीच्या प्रश्नांचे प्रश्न आहेत. आदिवासी कातकरी समाजाचा रोजगाराचा मोठा प्रश्न आहे. गावित यांचा जनसंपर्क चागला असला तरी कार्यकर्त्यांना सोबत घेऊन जाण्याबाबत प्रसिद्ध नाहीत मात्र स्थानिक विवेक पंडित यांच्या श्रमजीवी संघटनेचा त्यांना पाठिंबा मिळाला तर त्यांच्यासाठी ती जमेची बाजू आहे. असे असले तरी ही निवडणूक त्यांना जड जाणार हे नक्की.
भिवंडी - कपिल पाटील – भाजप - सुरेश टावरे --- कॉंग्रेस
भिवंडी लोकसभा मतदारसंघात सध्या भाजपाचे कपिल पाटील खासदार आहेत त्यांनाच पुन्हा उमेदवारी देण्यात आली आहे. हा मतदारसंघ आगरी-कुणबी आणि मुस्लिमबहुल मतदारांचा मतदारसंघ आहे. शहरीकरण झालेल्या कल्याण, भिवंडी या क्षेत्रासह शहापूर, मुरबाड, भिवंडी तालुक्यासह वाड्याकडील ग्रामीण भाग येत असल्याने येथील आगरी कुणबी समाजाचे प्राबल्य असलेला हा मतदारसंघ काँग्रेसकडून भाजपाने खेचून घेतला. ऐनवेळी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातून भाजपात दाखल झालेले कपिल पाटील यांनी काँग्रेस पक्षात दाखल झालेले कुणबी सेनेचे संस्थापक विश्वनाथ पाटील यांचा पराभव करत विजय मिळवला. मात्र गेल्या साडेचार वर्षात भिवंडी लोकसभा मतदारसंघात हवी तशी विकासकामं झाली नाहीत. काही ठिकाणी निवडणूका डोळ्यासमोर ठेवून विकासकामांचं भूमिपूजन झालं. पण त्या कामांना गती नाही. कपिल पाटील यांनी खासदार निधीला शहरी भागात प्राधान्य दिल्यानं ग्रामीण भागात त्यांना याचा फटका बसू शकतो. तसंच भाजपमधलाच एक वर्ग कपिल पाटील यांच्यावर सुरुवातीपासूनच नाराज आहे. त्यामुळे यंदा भाजपची कसोटी लागणार आहे. कॉंग्रेसचे प्रबळ दावेदार म्हणून ओळखले जाणारे सुरेश टावरे यांचा अल्पसंख्याक समाजाबरोबर असलेले सौहार्दपूर्ण संबंध यामुळे त्यांना पोषक वातावरण असून त्यांनी त्या दृष्टीने मोर्चे बांधणी सुरु केली आहे त्यामुळे यंदा या मतदारसंघात तुल्यबळ लढत पहायला मिळेल, मात्र समाजवादी पार्टीची भूमिका निर्णयाक राहणार आहे. या मतदारसघातील यंत्रमागधारक, आगरी कुणबी समाजाचे शेतीचे आणि रोजगाराचे प्रश्न तसेच पाण्याचा प्रश्न गंभीर आहे.
कल्याण - डॉ श्रीकांत शिंदे – शिवसेना - बाबाजी पाटील – राष्ट्रवादी
कल्याण लोकसभा मतदारसंघातील ५० ते ६० टक्के मतदार हे आगरी समाजातील आहेत. ते आसपासच्या १७० च्या गावपाड्यांत वास्तव्यास आहेत. यंदाच्या निवडणूकीत शिवसेनेचे खासदार श्रीकांत शिंदे यांच्याविरोधात जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे माजी अध्यक्ष बाबाजी पाटील यांना रिंगणात उतरवले आहे. या मतदारसंघातील शिळफाटा ते २७ गाव आणि पुढे अंबरनाथ, कल्याण, बदलापुरातील काही ग्रामीण पट्टय़ांत आगरी मतदारांचा आकडा मोठा आहे. रेल्वे, पायाभूत सुविधांचे प्रश्न कायम पायाभूत सुविधांच्या आघाडीवर तीनतेरा वाजलेली शहरे या मतदारसंघात आहेत. कल्याण डोंबिवली महापालिकेत गेल्या अनेक वर्षांपासून शिवसेना भाजपची सत्ता असली तरी ही शहरे नियोजनाच्या आघाडीवर फसली आहेत. कल्याण ते सीएसटी हा मध्य रेल्वे मार्गावरील रेल्वे प्रवास अजूनही सुसह्य झालेला नाही. या प्रश्नांसह शिवसेनेला आता मतदारांसमोर जायचे आहे. मात्र, मुंब्रा वगळता या पट्ट्यात शिवसेनेचा गड असल्याने शिवसेनेला हा मतदारसंघ सुरक्षित वाटतो आहे. त्यामुळे मुस्लिम मतदारांची मदत लाभली तर राष्ट्रवादीचे बाबाजी पाटील हे आव्हान निर्माण करू शकतात.
ठाणे – राजन विचारे – शिवसेना - आनंद परांजपे – राष्ट्रवादी
ठाणे लोकसभा मतदारसंघ हा राज्यातील सर्वाधिक मतदारसंख्या असलेला मतदारसंघ आहे. या लोकसभा मतदारसंघाच्या कक्षेत नवी मुंबई, ठाणे आणि मिरा भाईंदरपर्यंतचा विस्तीर्ण पट्टा येतो. या परिसरात मोठ्या प्रमाणात वाहतूकीच्या नागरी समस्या आणि बकालीकरणाच्या समस्य़ा आहेत. या मतदारसंघावर गेली काही वर्षे शिवसनेचे वर्चस्व आहे. शिवसेनेच्या प्रकाश परांजपे यांच्यानंतर त्यांचे पुत्र आनंद परांजपे यांनी राष्ट्रवादीत प्रवेश केला आहे. गत निवडणूकीत शिवसेनेचे राजन विचारे या मतदारसंघातून निवडून आले होते. त्यांना पुन्हा उमेदवारी देण्यात आली असून त्यांच्याविरोधात यावेळी राष्ट्रवादीतून आनंद परांजपे यांना तिकिट देण्यात आले आहे. या मतदारसंघावरील शिवसेनेचे वर्चस्व पाहता परांजपे यांना ही निवडणूक नक्कीच सोपी नाही.
मुंबई उत्तर लोकसभा - गोपाळ शेट्टी – भाजपा - उर्मिला मातोंडकर --- कॉंग्रेस
मालाड पश्चिम ते दहिसर चेकनाक्यापर्यंत पसरलेल्या या मतदारसंघात संमिश्र मतदार आहेत. मराठी भाषिक, उत्तरभारतीय, गुजराती, दलित मुस्लिम आणि आदिवासी अशी मतदारसंघाची जातनिहाय रचना आहे. मतदार संघातील सर्वांत मोठी समस्या असेल तरी ती म्हणजे वाढती झोपडपट्टी. वन जमिनीसह जिल्हाधिकारी यांच्या जमिनीवर मोठ्या प्रमाणात झोपड्या असल्याने त्यांचा पुनर्विकासाचाच प्रमुख मुद्दा आहे या मतदार संघात गोराई, मार्वे मनोरी असे कोळीवाडे तसेच गावठाणांचा मुद्दाही तेवढाच गंभीर आहे. कोळीवाड्यांचा विकास हाही प्रमुख मुद्दा आहे. आजही गोराई आणि मनोरीला फेरीबोटीने जाण्याशिवाय पर्याय नाही गावांमध्ये सुसज्ज असे रुग्णालय आणि प्रसुतीगृह बांधण्याची प्रमुख मागणी होत आहे. या मतदारसंघावर भाजपा आणि त्यानंतर कॉंग्रेसने आपला दावा सांगतिला होता. मात्र गेल्या निवडणूकीत मताधिक्याने निवडून येत भाजपाच्या गोपाळ शेट्टी यांनी पुन्हा भाजपाला विजय मिळवून दिला आहे. त्यामुळे या मतदारसंघात कॉंग्रेसने आयत्यावेळेस अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकर यांना निवडणूकीच्या रिंगणात उतरवून लढतीत रंगत आणली आहे. उर्मिला मातोंडकर या अभिनेत्रीशिवाय मराठी चेहरा म्हणून समोर आल्याने तसेच अभिनेता गोविंदा यानीं या मतदारसंघातून विजय मिळवल्याचा इतिहास असल्याने ही लढत यावेळी अत्यंच चुरशीची ठरणार आहे.
मुंबई वायव्य - गजानन किर्तीकर – शिवसेना - संजय निरूपम – कॉंग्रेस
या मतदारसंघात बंगले, उच्चभ्रू वस्ती, म्हाडा वसाहती, कोळीवाडे, झोपडपट्टी अशी संमिश्र लोकवस्ती आहे. या मतदारसंघात साडे सहा लाख मराठी मतदार आहेत. उत्तर भारतीय (तीन लाख ६५ हजार) आणि मुस्लीम (तीन लाख ४५ हजार) यांचे प्राबल्य आहे. गुजराती आणि मारवाडी समाजाचे तब्बल दोन लाख मतदार आहेत. दरवेळी ४५ ते ५० टक्के मतदान होते. हे प्रमाण लक्षात घेतले तर ही काटय़ाची टक्कर असते. मोदी लाटेमुळे गेल्या निवडणूकीत कीर्तिकर यांचा विजय खूपच सोपा झाला होता. आता त्याची पुनरावृत्ती होईल, याची खात्री नाही. गेल्या पाच वर्षांत सेना-भाजप यांच्यातील कलहामुळे उभय कार्यकर्त्यांमध्ये असंतोष आहे. भाजप कार्यकर्ते आपल्या संपर्कात असून काँग्रेसचा कोणीही उमेदवार असला तरी विजय आपलाच आहे, असा दावा त्यांनी केलाय. २००९ मध्ये या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केलेले व माजी केंद्रीय राज्यमंत्री गुरुदास कामत यांच्या अकाली निधनाने काँग्रेसमध्ये उमेदवारीवरून चुरस निर्माण झाली. मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्ष संजय निरुपम, माजी अध्यक्ष कृपाशंकर सिंग आणि काँग्रेसच्या राष्ट्रीय प्रवक्त्या प्रियांका चतुर्वेदी याही इच्छुक होत्या मात्र निरुपम यांच्या उमेदवारीने सेनेला धास्ती निर्माण झाली आहे. या मतदारसंघाशी दांडगा संपर्क असल्यामुळे युतीची मते खेचता येतील, असा निरुपम यांचा दावा आहे. गेल्यावेळी मनसेनेही ६६ हजार मते मिळविली होती. प्रामुख्याने अंधेरी पश्चिम व पूर्व विधानसभा मतदारसंघात भाजपचा पारंपरिक मतदार मोठय़ा प्रमाणात आहे, त्याचा कलही या निवडणुकीत महत्त्वाचा ठरणार आहे. अंधेरी पूर्व आणि पश्चिम, वर्सोवा, जोगेश्वरी पूर्व, गोरेगाव, दिंडोशी या सहा विधानसभा मतदारसंघाचा समावेश असून त्यापैकी भाजप व शिवसेनेच्या ताब्यात प्रत्येक तीन आमदार आहेत.या मतदारसंघात झोपडीवासीयांच्या मतावरच काँग्रेसचा कायम डोळा राहिला आहे. या मतदारसंघात मध्यमवर्गीय मराठी मतदार मोठय़ा संख्येने असून त्यामुळेच सेनेला हा मतदारसंघ आपला वाटतो. गेल्या निवडणुकीत म्हाडा वसाहतींच्या पुनर्विकासासाठी तातडीने धोरण आणले जाईल, असे दिलेले आश्वासन पाळले गेले नाही. धोरण विलंबाने जाहीर झाल्यामुळे हा मराठी मतदार तसा नाराज आहे. सीआरझेडमुळेही या परिसरातील अनेक इमारतींच्या पुनर्विकासाचा प्रश्न रखडला होता. सीआरझेडचे धोरण जाहीर झाल्याने त्याचा फायदा कीर्तिकरांना घेता येईल या परिसरातील वाहतूक कोंडीबाबत ते फारसे काही करू शकलेले नाहीत, याबाबत मतदार नाराज आहेत.